تازه های واکسیناسیون

"واکسیناسیون موثرترین مداخله بهداشتی شناخته شده برای ارتقای سلامت کودکان است." (سازمان جهانی بهداشتی – یونیسف)
تولید واکسن به صورت داخلی از سال 1941 میلادی با تولید واکسن دیفتری و کزاز در انستیتو رازی در کشور ما ایران شروع شد.
در سال 1982م. کمیته ملی ایمن سازی کشوری در ایران تشکیل گردید و با تلاش های گسترده پوشش واکسیناسیون در سال 1990 م. به بیش از 95% رسید. در سال 1993 م. واکسیناسیون هپاتیت B و در سال 2004 م. واکسن MMR نیز به برنامه واکسیناسیون کشوری وارد گردیدند.
واکسن پنتاوالان: با وجود موفقیت های فراوان در ایجاد یک پوشش ایمن سازی بسیار خوب در کشور، جای خالی بعضی از واکسن های جدیدتر مانند واکسن "هموفیلوس انفلوانزا تیپ b" خالی بود که این نقیصه در اواسط امسال با ورود واکسن فوق به برنامه کشوری مرتفع گردید. میکروب هموفیلوس آنفلوانزا یکی از 3 میکروب بسیار مهم مسئول ایجاد بیماری های عفونی در کودکان است که بر اساس تخمین ها سالانه بیش از 8 میلیون مورد بیماری شدید و جدی و حدود 400 هزار مورد مرگ در جهان ایجاد می نماید. با توجه به برنامه جدید واکسیناسیون که منطبق بر پیشنهاد سازمان جهانی بهداشت (WHO) می باشد، سه دوز واکسن هموفیلوس آنفلوانزا در 2، 4 و 6 ماهگی به کودکان تزریق می شود. این تزریق در قالب واکسن پنتاوالانی است که حاوی 5 جزء {هموفیلوس انفلوانزا، سیاه سرفه سلولار، دیفتری، کزاز و هپاتیت B} می باشد.
برنامه جدید ایمن سازی کشور ایران
Vaccine
At birth
2 month
4 month
6 month
12 month
18 month
6 year
BCG
OPV
Penta
DTP
Hep B
MMR
تزریق واکسن پنتاوالان به صورت عضلانی عمیق و در شیرخواران در ناحیه قدامی خارجی ران صورت می گیرد. مقدار تزریق واکسن، نیم سی سی است و (در مواقع خاص پس از سه سالگی) در عضله دلتوئید تزریق می شود. در حال حاضر واکسن در ویال های ده دزی در مراکز بهداشتی-درمانی و خانه های بهداشت وجود دارد و در دمای 8-2 درجه در یخچال نگهداری می گردد.
تزریق واکسن پنتاوالان به دلیل وجود جزء سیاه سرفه از هفتمین سالگرد تولد کودک به بعد ممنوع است. همچنین کودکان سالم از سن 6 سالگی به بعد نیازی به تزریق واکسن هموفیلوس انفلوانزا ندارند.
برنامه تزریق واکسن پنتاوالان در مورد نوزادان نارس و یا با وزن کمتر از kg2 با سایر نوزادان تفاوتی ندارد. آن ها واکسن هپاتیت B را در بدو تولد و سه نوبت واکسن پنتاوالان را در 2، 4 و 6 ماهگی دریافت می نمایند.
عوارض واکسن معمولا خفیف و به صورت درد، تورم و قرمزی در محل تزریق و یا تب است. عوارض شدید که عمدتا مربوط به جزء سیاه سرفه است، نادر می باشد.
واکسن پولیو: انجام واکسیناسیون گسترده پولیو در جهان موجب کاهش موارد پولیوی فلجی از 1000 مورد روزانه در سال 1988 م. به 247 مورد در سال 2014 م. گردید. طی این مدت از میلیون ها مورد فلج اطفال پیشگیری شده و تعداد کشورهای اندمیک پولیو از 125 کشور در سال 1988 م. به چند کشور (افغانستان، پاکستان، هندوستان و نیجریه) رسیده است. همچنین به دلیل پوشش گسترده واکسیناسیون پولیو، از سال 1999 م. پولیو ویروس سروتایپ 2 (وحشی) در جهان ریشه کن گردیده است.
واکسن های پولیو به دو نوع عمده تقسیم می گردند:
1. واکسن پولیوی غیر فعال شده (تزریقی): Inactivated polio vaccine: IPV
2. واکسن پولیوی زنده (خوراکی) Oral polio vaccine: OPV
با توجه به این که واکسن پولیوی خوراکی (OPV) حاوی 3 سروتایپ ویروس پولیو (1، 2 و 3) به صورت زنده است خود می تواند در بدن بعضی افراد (عمدتاً افراد دچار ضعف ایمنی) بیماری پولیوی فلجی ایجاد نماید. همچنین ویروس می تواند به دلیل جهش ژنتیکی مهاجم شود و در بدن اشخاص دریافت کننده (حتی با ایمنی مناسب)، ایجاد فلج کند. با توجه به این که اغلب موارد فلج ناشی از واکسن به وسیله ویروس پولیوی 2 (ویروس واکسن) ایجاد می شود و خود ویروس پولیوی 2 (نوع وحشی) ریشه کن شده است، لازم است این ویروس از واکسن پولیو حذف گردد. لذا طبق توصیه WHO بهتر است به جای واکسن پولیوی سه ظرفیتی از (t OPV) از نوع دو ظرفیتی واکسن پولیو (b OPV) استفاده نمود. بر اساس برنامه WHO قرار است این اقدام به طور هم زمان در آوریل 2016 م. (فروردین 1395) در کلیه کشورهای جهان انجام شود.
از طرف دیگر به منظور حفظ ایمنی کودکان بر علیه سروتیپ 2 و خصوصا تقویت ایمنی بر علیه سروتیپ 1 و 3، لازم است 6 ماه قبل از جایگزین کردن واکسن خوراکی سه ظرفیتی با واکسن خوراکی دو ظرفیتی، حداقل یک دز IVP در برنامه جاری ایمن سازی کشورها قرار گیرد. زمان مناسب برای تجویز IPV به منظور جلوگیری از تداخل با آنتی بادی های مادری، از 14 هفتگی به بعد است و در برنامه جاری ایمن سازی ایران، در 4 ماهگی (همراه OPV) تزریق خواهد شد. زمان تعیین شده برای این اقدام تا سپتامبر 2015 (شهریور 1394) است.
برنامه آتی تزریق واکسن پولیو: بدو تولد: tOPV، 2 مـاهگی: tOVPV، 4 مــاهگی: IPV-tOPV، 6 ماهگی: tOPV، 18 ماهگی: tOPV، 6 سالگی:tOPV

دکتر آناهیتا سنایی – فوق تخصص بیماری های عفونی کودکان – دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز

تماس با ما

انجمن پزشکان کودکان فارس

شیراز - بیمارستان نمازی - طبقه دوم - دفتر گروه اطفال

071-36474298

آمار بازدیدکنندگان

امروز620
دیروز527
این هفته620
این ماه8031
کل188110

9
آنلاین