جلوگیری از احتمال بروز الرژی غذایی در شیرخواران

غذای کمکی: استراتژی های تغذیه ای برای جلوگیری از احتمال بروز آلرژی غذایی در شیرخواران
بی شک تغذیه در هزار روز اول زندگی ( از دوره جنینی تا دوسالگی ) موضوع مهمی در مجامع علمی و دانشگاهی و همینطورسازمان جهانی بهداشت است.
بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت تغذیه انحصاری با شیر مادر بهترین تغذیه ممکن برای اوست. تمامی مجامع علمی طب اطفال نیز بر این مهم تأکید دارند. امّا از حدود شش ماهگی که شیرخوار با غذای کمکی نیز مواجه می شود، چالش مهمی پیش روی والدین قرار می گیرد. صرف نظر از بخش مایع غذا که همچنان شیرمادر می باشد، هدف از غذای کمکی یا جامد این است که از مقدار کافی انرژی، پروتئین و ریزمغذی ها برای شیرخوار اطمینان حاصل شود. در این میان نگرانی از بروز آلرژی به بعضی از غذاها می تواند انتخاب درست والدین را تحت تاثیر قرار دهد. در این نوشتار به موضوع مهم غذای کمکی و نقش آن در آلرژی شیرخواران خواهیم پرداخت.
در دنیای امروز شیوع بیماران آلرژی و حساسیتی رشد فزاینده ای در همه جوامع داشته است که دلایل متعددی را برای آن ذکر می کنند که در رأس همه آنها روش زندگی، آلاینده های محیطی و عادات غذایی قرار دارد. در گروه سنی شیرخواران، توجه به این مسأله از اهمیت دوچندان برخواردار است چراکه بی توجهی به این مساله، منجر به اختلال در برنامه ریزی اولیه سیستم ایمنی شیرخوار شده و در نهایت احتمال بروز انواع آلرژی ها را در سنین بالاتر بیشتر میکند.
چنانکه می دانیم شایع ترین نوع آلرژی در شیرخواران، درماتیت آتوپیک و آلرژی غذایی است. این دو ممکن است نسبت به مواد غذایی مختلف نظیر پروتئین های شیرگاو، بعضی دانه های روغنی مثل بادام، سویا، غذاهای دریایی یا گندم صورت بگیرد. لازم به ذکر نیست که درمان آلرژی ها پیچیده و پر دردسر بوده و صرف نظر از درد و رنج شیرخوار، عملاً درمان قطعی برای آنها وجود ندارد و اصولاً چاره ای به جز حذف مواد غذایی آلرژی زا پیش روی پزشک قرار نمی دهد. کاملاً واضح است که حذف مواد غذایی در سنین حیاتی رشد خود به تنهایی می تواند سوء تغذیه و کمبود ریز مغذی ها را در پی داشته باشد. بنابراین، هیچ تدبیری مؤثرتر و مهم تر از پیشگیری وجود ندارد.
یکی از موارد مهم در پیشگیری از آلرژی در شیرخواران، "زمان شروع" و "نوع" غذای کمکی است.
بسیاری از بررسی ها نشان می دهند که ارائه زودهنگام و دیرهنگام غذای کمکی، هر دو، احتمال بروز آلرژی غذایی را در شیرخواران افزایش می دهند. این بررسی ها نشان می دهد که شروع غذای کمکی زودتر از چهار ماهگی و دیرتر از هفت ماهگی ریسک بروز بعضی آلرژی را افزایش می دهد. سازمان بهداشت جهانی نیز سن شش ماهگی را برای شروع غذای کمکی پیشنهاد می کند که دستورالعمل کشوری نیز بر همین اساس است.
نکته مهم دیگر "نوع" مواد غذایی است. بر خلاف تصور عمومی، به تعویق انداختن غذاهای حاوی آلرژن های معروف نظیر گندم یا شیر گاو، شانس بروز آلرژی را افزایش می دهد. در واقع بر اساس توصیه انجمن گوارش، کبد و تغذیه کودکان اروپا (ESPGHAN) غذای کمکی حاوی گندم یا شیر باید از سن شش ماهگی شروع شود.حقیقتا در حالی که هنوز سیستم ایمنی شیرخوار شکل نگرفته است، در مواجهه تدریجی با مواد غذایی مهمی نظیر شیر گاو یا گندم به تدریج آموزش دیده، عادت کرده و برنامه ریزی می کند. درحالیکه گاهای مشاهده شده است که مصرف بعضی از این مواد بخصوص مواد غذایی حاوی گندم به تعویق می افتد. انجمن گوارش، کبد و تغذیه کودکان اروپا (ESPGHAN) توصیه می کند که مصرف مواد غذّایی حاوی گندم زودتر از چهار ماهگی یا دیرتر از هفت ماهگی شروع نشود. همچنین توصیه میکند که مصرف به موقع مواد غذایی حاوی گندم ریسک آلرژی به گلوتن، بروز سلیاک، و حتی دیابت نوع دو را در بزرگسالی کاهش می دهد.
در مورد بعضی مواد آلرژی زا نظیر تخم مرغ و ماهی نیز گاهی توصیه این است که مصرف آنها به تعویق بیفتد. اما مجدداً انجمن گوارش، کبد و تغذیه کودکان اروپا تاکید می کند که هیچ مستنداتی مبنی بر افزایش ریسک بروز آلرژی با مصرف زودهنگام این مواد در دسترس نمی باشد.
نکته مهمّی که توجه خاص مادران را می طلبد این است که مادر برای ارائه هر غذای جدید قدری شکیبا باشد. معمولاً بسیاری غذاهای جدید توسط شیرخواران بسادگی پذیرش نمی شوند. گاه تا ده بار لازم است که مواد غذایی به شیرخوار ارائه شود تا به آن عادت کرده و آنرا بپذیرد. برای هر غذای کمکی ده روز پایش واکنش شیرخوار کافی به نظر می رسد. در صورت عدم وجود پاسخ حساسیتی یا آلرژیک به آن غذا، می توان با اعتماد نسبتاً بالایی آن را "تحمل شده" و فاقد احتمال آلرژی فرض کرد و مادر قادر خواهد بود تا با خیالی آسوده آن غذا را ادامه دهد.
به طور خلاصه می توان گفت که "زمان" شروع غذای کمکی و "نوع" آنها اهمیت زیادی در پیشگیری از بروز آلرژی در شیرخواران و کودکان دارد، بنابراین توجه به توصیه های بین المللی می تواند مانع از بروز یکی از ناخوشایند ترین بیماری های شیرخواران و دردسرساز ترین مشکلات درمانی کودکان گردد.

دکتر خدیجه ظریفی

Reference:
1. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition46:99–110 # 2008 by European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition andNorth American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition

تماس با ما

انجمن پزشکان کودکان فارس

شیراز - بیمارستان نمازی - طبقه دوم - دفتر گروه اطفال

071-36474298

آمار بازدیدکنندگان

امروز207
دیروز380
این هفته587
این ماه6170
کل216598

4
آنلاین